
Macsen Wledig oedd Ymerawdwr Rhufain a chafodd ei adnabod fel y mwyaf ardderchog o holl ymerawdwyr Rhufain trwy’r oesoedd.
Tra’n gorffwys yn ystod diwrnod o hela, disgynodd Macsen Wledig i gysgu a breuddwydiodd ei fod yn teithio tros fynydd ucha’r byd, i ardal gwastad rhwng y môr a’r mynydd. Yno, roedd caer ysblennydd ac yn y gaer, roedd y ferch harddaf a welodd neb erioed. Disgynodd Macsen Wledig mewn cariad â’r ferch a welodd yn ei freuddwyd a chysgodd Macsen ar hyd yr wythnos, er mwyn iddo gael breuddwydio am y ferch, ond doedd ganddo ddim syniad yn y byd yn lle’r oedd hi’n byw. Felly, gyrrodd dri deg o negeswyr ar daith o dair mlynedd o amgylch yr ymerodraeth i chwilio amdani.
Daeth y negeswyr o hyd i’r ferch yng Nghymru, yng nghaer Segontiwm, Caernarfon, ond gwrthododd hi deithio gyda’r negeswyr yn ôl i Rufain. Yn hytrach, mynodd hi fod Macsen Wledig yn teithio o Rufain i’w chyfarfod. Dyna a fu.
Deallodd Macsen Wledig mai Elen Lhuyddog oedd enw’r ferch. Treuliodd Macsen saith mlynedd ym Mhrydain ac oherwydd hynny, collodd ei le fel Ymerawdwr Rhufain a chafwyd ymerawdwr newydd yn ei le.
Felly, teithiodd Macsen yn ôl i Rufain, a goresgynodd yr holl dir rhwng Prydain a Rhufain, ond ni allai oresgyn Rhufain nes i frodyr Elen, Cynan a Gadeon a’u llu hwy, ddod i’w gefnogi. Roedd llu Cynan a Gadeon yn gryfach ac yn fwy cyfrwys na lluoedd Macsen a llwyddasant i oresgyn Rhufain a daeth Macsen Wledig yn ymerawdwr unwaith eto.
A’r chwedl hon a elwir ‘Breuddwyd Macsen Wledig, Ymerawdwr Rhufain’. Ac yma y mae terfyn arni.
